Tứ quân tử thang: Phương thuốc đơn giản trị nhiều bệnh

Ngày đăng: 13/12/2019 | Sức khỏe gia đình
Tứ quân tử thang gồm có Nhân sâm 10g (Đảng sâm), Bạch truật 9g, Phục linh 9g, Chích Cam thảo 6g hợp thành. Có tác dụng bổ khí kiện Tỳ. Chủ trị chứng Tỳ Vị khí hư. Bởi vì 4 vị thuốc vị cam tính bình, bổ khí, kiện Tỳ Vị mà được đặt tên.

Bổ Khí Đệ Nhất Phương - Tứ quân tử thang!

Tứ quân tử thang còn có tên gọi là “Tứ vị thang”, “Kiện tỳ ích khí thang”. Phương gốc Tứ quân tử thang bắt đầu xuất hiện trong “Thái bình huệ dân hòa tễ cục phương” từ thời nhà Tống, là tổ phương bổ khí. Hậu thế có rất nhiều phương thang bổ khí kiện Tỳ, phần nhiều do từ phương này mở rộng biến hóa mà thành. Phương này do Nhân sâm 10g (Đảng sâm), Bạch truật 9g, Phục linh 9g, Chích Cam thảo 6g hợp thành. Có tác dụng bổ khí kiện Tỳ. Chủ trị chứng Tỳ Vị khí hư. Bởi vì 4 vị thuốc vị cam tính bình, bổ khí, kiện Tỳ Vị mà được đặt tên. Hậu thế phát huy công dụng kiện Tỳ ích khí của phương này, gia giảm biến hoá, điều trị các chứng khí hư trên lâm sàng đều vô cùng linh ứng, nên tôn xưng nó là "Bổ Khí Đệ Nhất Phương"!

Theo nghiên cứu, Tứ quân tử thang được thoát thai từ phương dược Lý Trung Hoàn trong cuốn Thương Hàn Luận, lược bỏ tính nóng gắt của vị thuốc Can khương, thay vào đó là vị thuốc bình hoà Phục linh, từ phương dược ôn ấm trợ trung dương mà thành phương dược ôn hoà bổ trung khí.

Cổ nhân thêm hai chữ "Tứ Quân" lên đầu để đặt tên cho phương này cũng có ý nghĩa sâu xa như sau:
1) Xét về nguyên lý trị bệnh, khi người ta mắc bệnh rồi, nên phù chính trước, hay phải trục tà trước? Người thầy thuốc chủ trương phù chính trước cho rằng: sau khi phù chính, chính khí được sung mãn, tà khí tự khắc không còn chỗ mà đình lưu, cũng giống như một căn phòng hội tụ đều là các bậc chính nhân quân tử, kẻ tiểu nhân muốn làm điều ác cũng tự thấy sợ mà lẩn tránh.

2) Ngoài ra, bản phương sử dụng 4 vị thuốc Sâm, Linh, Truật, Thảo đều có tính vị ôn bình, không táo không liệt, phẩm tính trung chính, không thiên không lệch, có khí tiết của bậc quân tử nên mới gọi là Tứ quân tử thang.

Trong phương, dụng Đảng sâm cam ôn ích khí, kiện Tỳ dưỡng Vị làm quân dược; Bạch truật kiện Tỳ táo thấp, trợ Đảng sâm kiện vận trung tiêu làm thần dược; Phục linh cam đạm thẩm thấp kiện Tỳ, Linh Truật tương phối, giúp kiện Tỳ trừ thấp, thông sướng tam tiêu làm tá dược; Chích Cam thảo ích khí hoà trung, điều hoà chư dược làm sứ dược. Bốn thuốc hợp dụng giúp ích khí kiện Tỳ, bồi đắp, hoá sinh khí huyết, làm da dẻ hồng hào, tinh thần sảng khoái, nâng cao sức miễn dịch, chống lại bệnh tật cho cơ thể.

Chính vì thế, người làm việc căng thẳng, đầu óc mệt mỏi, phụ nữ thiếu máu, người huyết áp thấp, người già hay trẻ nhỏ gầy yếu, hay ốm đau đều có thể tuỳ lượng gia giảm sử dụng phương này. Nếu sợ vị thuốc khó uống, các bạn hoàn toàn có thể coi Tứ quân tử thang như là một loại gia vị làm món canh hầm, như vậy không những thơm ngon mà còn tốt cho sức khoẻ nữa!

ỨNG DỤNG LÂM SÀNG

1. Điều trị rối loạn nhịp tim
Tứ quân tử thang gia vị điều trị các chứng rối loạn nhịp tim có hiệu quả tốt và không có phản ứng phụ. Phương gốc gia Đại giả thạch, Sơn thù du có thể điều chỉnh chức năng tim và tăng cường độ co bóp cơ tim.

2. Điều trị u xơ tử cung
Bệnh viện Trung y thành phố Hành Dương dùng Tứ quân tử thang Đảng sâm 30g, Bạch truật 20g, Phục linh 15g, Cam thảo 9g, bội Nga truật 60g, Tam lăng 30g, Ngưu tất 15g điều trị 13 trường hợp u xơ tử cung, 10 trường hợp khỏi, tiến triển tốt, tái phát 2, không hiệu quả 1.

3. Điều trị viêm đại tràng mạn tính
Đối với viêm đại tràng mạn tính có khí hư, thường dùng Tứ quân tử thang gia vị có hiệu quả rõ ràng. Bệnh án ví dụ: Trương Mỗ, nam 40 tuổi, nông dân. Ngày 16/4/1995 đến khám bệnh: người mắc bệnh tự kể mắc Viêm đại tràng mạn tính 3 tháng, 8 ngày nay bệnh tình nặng lên, tiêu chảy ngày 5-6 lần, đi kèm chán ăn, ăn không ngon miệng, mệt mỏi uể oải phá lực, đau bụng kéo dài, lưỡi đạm, rêu trắng, mạch Trầm Tế. Chứng thuộc Tỳ hư tiết tả. Chữa nên bổ khí kiện Tỳ chỉ tả. Dùng phương Tứ quân tử thang gia vị: Đảng sâm 15g, Bạch truật 12g, Hoàng kỳ 15g, Ý dĩ nhân 30g, Tiêu Sơn tra 30g, Cam thảo 6g. Sắc uống, ngày 1 thang. Sau khi uống 4 thang, các chứng giảm đáng kể. Vẫn tiếp tục uống thang này sau 6 thang, hết tiết tả, đại tiện thành hình, ăn nhiều lên, các chứng tiêu giảm mà bệnh khỏi.

4. Điều trị có thai nôn mửa
Tứ quân tử thang gia Bán hạ, Trần bì, Trúc nhự, Tô ngạnh, đã trị liệu cho 93 ca, tất cả đều khỏi sau khi uống 2-14 thang. Một nghiên cứu khác kết hợp Tứ quân tử thang với Trần bì, Bán hạ, Tô ngạnh, Kê nội kim và Hương phụ để trị liệu 52 ca, tất cả đều khỏi sau 1-5 thang.

5. Điều trị chứng vô sinh
Báo cáo lâm sàng dùng Tứ quân tử thang hợp Lục vị địa hoàng thang chữa trị nam số lượng tinh trùng ít, hoạt động yếu mà gây chứng vô sinh nam có hiệu quả.

6. Điều trị bệnh liệt chu kỳ
Gốc bệnh là một loại bệnh có liên quan tới chuyển hóa Kali, bệnh bại liệt chân tay chậm chạp mềm yếu phát tác có tính chu kỳ, thường dùng Tứ quân tử thang gia Hoàng kỳ 25g, Mạch môn 25g, Phòng phong 10g, Bạch chỉ 10g, có một tác dụng điều trị nhất định.

7. Điều trị chứng trẻ em biếng ăn
Người viết bài lâm sàng dùng Tứ quân tử thang gia vị điều trị chứng trẻ em biếng ăn thu được hiệu quả tốt. Bệnh án ví dụ: Bệnh nhân nam 13 tuổi, học sinh. Ngày 2/4/1994 đến khám bệnh. Bệnh nhân vốn người gầy yếu, tinh thần không phấn chấn, tóc thưa thớt, không mượt mà. Tháng gần đây, buồn nôn, không nghĩ đến ăn uống. Chất lưỡi đạm trắng, rêu lưỡi mỏng, mạch Tế Nhược. Chứng thuộc Tỳ Vị khí hư gây ra. Dùng Tứ quân tử thang gia vị: Đảng sâm 10g, Bạch truật 10g, Phục linh 10g, Tiêu tam tiên mỗi vị 9g, Kê nội kim 10g, Thanh Bán hạ 9g, Sa nhân 6g, Cam thảo 3g. Sắc uống, ngày 1 thang. Sau 3 thang ăn nhiều lên, tiếp tục uống sau 6 thang các chứng tiêu giảm.

8. Điều trị loét niêm mạc miệng
Có người dùng Tứ quân tử thang gia vị điều trị 312 trường hợp loét niêm mạc miệng lặp lại, thu được hiệu quả tốt; thường dùng Đảng sâm 12g, Bạch truật 15g, Phục linh 20g, Cam thảo 8g, như phương cơ bản, tùy theo chứng gia giảm: chứng đầy bụng không tiêu nổi bật, gia Tiêu tam tiên, Kê nội kim; chứng vị nhiệt nổi bật gia Sinh Thạch cao; chứng Tỳ dương hư, đại tiện lỏng loãng, gia Hậu phác; Tỳ Thận dương hư, gia Tri mẫu, Hoàng bá... Sắc uống, ngày 1 thang, có hiệu quả đáng kể. Ít thì dùng 3 thang, nhiều dùng 4 thang, tất có thể khỏi bệnh.

9. Điều trị bệnh hầu họng
Tứ quân tử thang gia vị điều trị 48 trường hợp bệnh hầu họng, hiệu quả điều trị hài lòng. Trong đó 20 trường hợp mất tiếng, 20 trường hợp viêm họng cấp và mạn tính, 8 trường hợp viêm amiđan. Lâm sàng chữa khỏi 12 trường hợp, 28 trường hợp hiệu quả rõ, 6 trường hợp tiến triển tốt, không hiệu quả 2 trường hợp. Bệnh án ví dụ: Vương Mỗ, nữ, 36 tuổi. Ngày 8/6/1993 đến khám bệnh: Bệnh nhân đau họng, khàn tiếng hơn 1 năm nay. Tây y chẩn đoán: viêm thanh quản mạn tính. Đã được khám và dùng nhiều thuốc, uống thuốc không hiệu quả. Trông thấy họng xung huyết không rõ ràng, kèm chóng mặt. Trong lòng sợ hãi, hình hàn chi lạnh, hung muộn, phá lực, đôi khi buồn nôn, lưỡi đạm không khát, ít rêu, mạch trầm tế vô lực. Chứng thuộc dương khí bất túc, kiêm đàm trệ mà thành. Pháp nên bổ khí kiện Tỳ, hoạt huyết hóa ứ. Dùng phương Tứ quân tử thang gia vị: Đảng sâm 30g, Bạch truật 12g, Phục linh 12g, Cam thảo 6g, Hoàng kỳ 30g, Bán hạ 9g, Phật thủ 15g, Xích thược 12g. Sắc uống, ngày 1 thang. Sau 3 thang, triệu chứng bệnh giảm nhẹ. Uống đến 8 thang mà khỏi bệnh.

10. Viêm loét dạ dày tá tràng:
Một nghiên cứu dùng TQTT gia Trần bì, Hoàng kỳ, Mộc hương chữa 38 ca đau dạ dày, trong đó có 12 ca viêm dạ dày mạn tính, 2 ca viêm dạ dày cấp tính, 17 ca loét dạ dày, 6 ca loét hành tá tràng kết hợp viêm dạ dày mạn tính, 1 ca sa dạ dày, kết quả trung bình sau 58 ngày dùng thuốc: có hiệu quả rõ rệt 26 ca, có hiệu quả 12 ca.

Một nghiên cứu khác dùng TQTT gia Trần bì, Bán hạ, Mộc hương, Sa nhân (tức là Hương sa lục quân tử thang) trị liệu 125 ca, sau 30-90 ngày đạt kết quả tốt là 86 ca, khá là 22 ca, trung bình là 17 ca. Cũng có tác giả gia Trần bì, Bán hạ, Huyền hồ, Bạch thược, chữa123 ca, đạt hiệu quả 92,7% sau 20 ngày điều trị.

11. Xuất huyết đường tiêu hoá trên
Một nghiên cứu dùng TQTT gia Đương quy, Trần bì, Bạch thược, Hoàng liên, Địa du, Đan sâm, Tam thất, Bạch cập trị liệu 84 ca, trong đó 50 ca loét hành tá tràng, 1 ca loét dạ dày, 8 ca viêm dạ dày mạn tính, 15 ca không rõ nguyên nhân. Kết quả sau khi dùng 3-15 thang, 100% số ca ngừng xuất huyết, giảm đau rõ rệt, phản ứng Mayer chuyển âm tính.

12. Viêm ruột do nấm
Một nghiên cứu dùng TQTT gia Khổ sâm làm phương cơ bản, nếu nhiệt nặng gia thêm Bạch đầu ông, Xuyên Hoàng liên; khí hư thì gia Hoàng kỳ, dương hư thì gia Phụ phiến, Nhục quế; thấp nặng gia Ý dĩ, Trạch tả; bụng chướng gia Chỉ xác, Hậu phác; ỉa chảy lâu ngày gia Kha tử, Anh túc xác. Đã chữa 32 ca, kết quả: khỏi 15 ca, tốt: 9 ca, khá: 7 ca, không khỏi: 1 ca, đạt hiệu quả 96,9%.

13. Viêm gan mạn tính hoạt động
Thêm Hoàng kỳ, áp dụng điều trị cho 40 bệnh nhân có men gan cao, HBsAg dương tính. Sau 4-5 tháng dùng thuốc, tất cả đều có chỉ số men gan trở lại bình thường, 70% có kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính.

14. Đau đầu
Thêm Hoàng kỳ, Chế Phụ phiến; tuỳ từng trường hợp mà bổ sung các vị khác. Đã áp dụng cho 50 bệnh nhân, đạt hiệu quả 98% (trong đó, 86% thuộc loại tốt).

15. Rong kinh, rong huyết:
Thêm Hoàng kỳ, Hương phụ, Đan sâm và Đương quy. Hiệu quả trị liệu là 95%.

Ngoài ra, Tứ quân tử thang gia Hoàng kỳ, Đương quy, Thiền thoái cũng có tác dụng khai âm và giảm ngứa rõ ràng.

Phương gốc không nhiệt không táo, bổ mà không quá mạnh, tính chất bình hòa. Ích khí kiện Tỳ dưỡng Vị, cho nên là phương cơ bản để bổ khí, có khả năng tăng cường chức năng miễn dịch của cơ thể, điều chỉnh các rối loạn công năng vị trường, và bảo đảm tác dụng của Can. Không chỉ bổ khí, mà còn bổ huyết, cho nên là yếu phương cơ sở bổ khí và bổ huyết. Thông qua gia giảm, có thể phát huy biến hóa ra rất nhiều phương thang, chẳng hạn như Dị công tán, Lục quân tử thang, Hương sa lục quân tử thang...

Trích bản dịch thuật của thầy thuốc Dương Gia Trang, Đỗ Ngọc Ánh và Hoàng Khánh Toàn

:
Tin liên quan
Tứ vật thang với sức khỏe và sinh lý nữ
Tứ vật thang gồm 4 vị: Xuyên khung 8g, Đương quy 12g, Thục địa 12g, Thược dược 8g. Tứ vật thang là phương thuốc bổ huyết kèm thêm hoạt huyết, người xưa nói nó là...
Ngày đăng: 13/12/2019
Cây mía dò, thảo dược quý đa công dụng
Cây mía giò (còn gọi là Cát lồi, Sẹ vòng, Bế sáo khương, Đọt đắng) có vị chua cay, hơi đắng, tính mát, có độc nhẹ, vào 2 kinh can và thận. Có tác dụng...
Ngày đăng: 12/12/2019
Cát sâm thuốc quý từ núi rừng Tây Bắc
Cát sâm còn gọi là sâm nam, sâm sắn, sâm chuột, ngưu đại lực (sâm trâu), sơn liên ngẫu, đại lực thự. Cát sâm có vị đắng, ngọt, tính bình, vào kinh Phế và...
Ngày đăng: 04/12/2019
Các bài thuốc chữa bệnh từ cây Muồng trâu
Các bộ phận của cây Muồng trâu đều có mùi hắc, vị hơi đắng và tính mát. Riêng lá có vị cay, tính ấm. Công dụng: nhuận gan, tiêu độc, tiêu viêm, tiêu thực, nhuận...
Ngày đăng: 26/11/2019
Chữa bệnh phong thấp với rễ bưởi bung
Cây bưởi bung (còn gọi là cây Cơm rượu) là loài cây mọc dại rất dễ bắt gặp ở nhiều miền quê trên cả nước. Thời thơ ấu, ai chẳng đôi lần hái trái bưởi...
Ngày đăng: 20/11/2019
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
 Back on top